بی‌نیازی از وام و سرمایه‌گذاری خارجی با اصلاح نظام مالیاتی

اشتراک گذاری:

 ایران به دلیل دارا بودن درآمدهای نفتی قابل توجه نیاز ضروری به وام و سرمایه‌گذاری خارجی ندارد و می‌تواند با استفاده کارشناسانه از درآمدهای نفتی و اصلاح نظام مالیاتی و بودجه کشور به کارهایی شگرف دست بزند. معنای ساده این سخن آن است که؛ ایران از این طریق می‌تواند معادل سرمایه‌گذاری خارجی ۶۰ میلیارد دلاری اقتصاد خود را به تحرک وادارد.

دکتر عطا بهرامی

مدیر گروه اقتصاد عدالت

سرمایه گذاری خارجی محدود

ایران در عمده سال‌های پس از جنگ هشت ساله یکی از مشتریان وام‌گیری از بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول با اجرای سیاست‌های تعدیل ساختاری بوده است. دولت‌های سازندگی و اصلاحات؛ که تیم مدیریتی یکسانی داشتند؛ حتی پس از نکول سال ۱۳۷۳ که با بیش از ۳۰ میلیارد دلار بدهی اتفاق افتاد، وام‌گیری را متوقف نکرده و با شعار تعامل با نظام جهانی به وام‌گیری و تلاش برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی ادامه دادند.

اگرچه سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جز در نفت و به شکل محدود؛ در عمل هیچگاه محقق نشد و فضای غیرشفاف اقتصادی کشور باعث وحشت سرمایه‌گذاران متوسط و کوچک می شد، و سرمایه‌گذاران بزرگ جهانی(شرکت‌های بزرگ) هم در وحدت رویه با ایالات متحده تمایلی به حضور در ایران نداشتند. این عدم تمایل هم به راهبرد غرب در مقابل جمهوری اسلامی ایران باز می گشت و هم مرتبط با تحریم‌های آمریکا پس از جنگ با قانون داماتو و روند فزاینده تحریم‌های اقتصادی بعدی بود که تاکنون تداوم داشته است.

جایگزینی سرمایه خارجی با درآمد نفتی

طیفی از اقتصاددانان با تاکید بر واقعیت‌های مشهود فوق معقتدند که؛ ایران به دلیل دارا بودن درآمدهای نفتی قابل توجه نیاز ضروری به سرمایه‌گذاری خارجی ندارد و می‌تواند با استفاده کارشناسانه از درآمدهای نفتی به کارهایی شگرف دست بزند. معنای ساده این سخن آن است که؛ ایران می‌تواند معادل سرمایه‌گذاری خارجی ۶۰ میلیارد دلاری اقتصاد خود را به تحرک وادارد. از سوی دیگر، برای بستن بودجه‌های سالانه خود بر مالیات تکیه کرده و درآمدهای نفتی را خرج بودجه جاری نکند.

مالیات به جای نفت در بودجه کشور

بستن بودجه‌های سالانه با درآمدهای نفتی بدترین اتفاقی است که برای دهه‌های متمادی در اقتصاد ایران روی داده است. در تمام اقتصادهای موفق؛ دولت‌ها بودجه سالانه را با مالیات می‌بندند و کسی برای بستن بودجه خام‌فروشی نمی‌کند. سهم اندک مالیات از تولید ناخالص داخلی(GDP) در ایران در مقایسه با کشورهای صنعتی نشان می‌دهد که با اصلاح عملی نظام مالیاتی می‌توان سهم مستقیم نفت از بودجه را به صفر رساند و از درآمدهای نفتی به مثابه سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (Foreign Direct Investment) و نه حتی وام‌گیری و استقراض خارجی استفاده کرد.


جدول مقایسه سهم مالیات از تولید ناحالص داخلی ایران و ۹ کشور صنعتی

سهم ۸ درصدی مالیات نسبت به تولید ناخالص داخلی در ایران نشان می‌دهد که بخش عمده اقتصاد زیر ذره‌بین نظام مالیاتی قرار ندارد و دولت خود را بی‌نیاز از مالیات‌ستانی و مصّر برای خام فروشی و ادامه داستان بودجه‌های نفتی می‌داند.

وضعیت بودجه کنونی کشور

 بودجه جاری کل کشور در سال ۱۳۹۲ش بیش از ۱۲۱ هزار میلیارد تومان بود که تا سال ۱۳۹۷ به طور میانگین سالانه ۱۶ درصد افزایش داشته است. درحالیکه نرخ تورم در ۵ سال گذشته به ترتیب ۱۵٫۶، ۱۱٫۹، ۹ و ۹٫۶ درصد بوده است، هزینه‌های جاری دولت دو برابر آن افزایش داشته که نشان می‌دهد در بهره‌وری معکوس عمل شده است.


نمودار تطبیقی هزینه‌های جاری و نرخ تورم


اگر دولت به اندازه نرخ تورم هزینه‌های جاری را افزایش می‌داد، هزینه های جاری به کمتر از ۱۹۰ هزار میلیارد تومان تا سال ۱۳۹۶ش و به رقم کمتر از ۲۰۵ هزار میلیارد تومان تا سال ۱۳۹۷ش می‌رسید، درحالیکه به بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

اگر دولت سهم مالیات از تولید ناخالص داخلی را به ۱۴ درصد برساند از استفاده از درآمدهای نفتی برای پوشش بودجه جاری بی‌نیاز شده و می‌تواند از درآمدهای نفتی به مثابه سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی استفاده کند. درحالیکه با این روش درآمدی ۶۰ میلیارد دلاری در اختیار ایران قرار می‌گیرد، جالب است بدانیم که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در دوران اوج اقتصادی اردوغان در ترکیه به ندرت بیش از ۲۰ میلیارد دلار بوده است.

نتیجه‌گیری

جدا کردن بودجه جاری کشور از درآمدهای نفتی و تکیه بر مالیات‌گیری به‌خصوص از بخش‌های غیرمولد باعث می‌شود که درآمدهای نفتی به منبعی منحصربفرد برای دولت برای سرمایه‌گذاری با حجم ۶۰ میلیارد دلار؛ در کالا و فناوری باشد و وضعیت اقتصادی کشور را به گونه‌ای تغییر دهد که به یکی از پیشروترین کشورهای اقتصادی دنیا تبدیل شود.

برچسب هاتحلیل کوتاه

به این مطلب امتیاز دهید.

۱ امتیاز۲ امتیاز۳ امتیاز۴ امتیاز۵ امتیاز (12 امتیاز​، 4 رای)
Loading...
اشتراک گذاری:

درج دیدگاه