گزارش دوم نشست تخصصی روندهای سیاسی و بین المللی موثر بر انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی

اشتراک گذاری:


مرکز پژوهشی متن در راستای رویکرد خود در ارائه تبیین علمی و فراجناحی نسبت به تحولات سیاسی، مجموعه نشست هایی تخصصی با موضوع «مشارکت سیاسی و انتخابات» را با حضور چهره های دانشگاهی و صاحبنظران سیاسی برنامه ریزی کرده است. آنچه در ادامه خواهد آمد، نظرات آقایان دکتر «ابراهیم متقی» استاد روابط بین الملل و دکتر «صادق زیباکلام» استاد گروه علوم سیاسی در دانشگاه تهران است که در اولین نشست تخصصی مرکز با عنوان «روندهای سیاسی و بین المللی موثر بر انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی» در حضور جمعی از دانش پژوهان ایراد گردیده است.

  • تلقی دکتر متقی این است که جامعه انسجام خود را از دست داده است و پراکندگی در طیف های سیاسی به دلیل پراکندگی در جامعه است. آقای دکتر زیباکلام هم تلقی شان این بود که در شهرهای بزرگ، نخبگانی که بالا می آیند از دو سر دو طیف؛ رادیکالهای دو طیف بیشترین شانس را برای حضور دارند، درست است؟

دکتر ابراهیم متقی: دولت روحانی می داند که اعتبار و جایگاه سیاسی آینده اش به این یک سال و نیم آخر بستگی دارد، بنابراین در انتخابات دوره فعلی، مطمئنا دولت نقش آفرین خواهد بود. آنان نمی توانند مدیریت اجتماعی و صحنه عمومی را داشته باشند، اما می توانند مدیریت سیاسی-اداری را داشته باشند. یک نیروی دیگر نیز احمدی نژاد است. احمدی نژاد را من به عنوان نیروی شگفتی ساز در این فرایند آینده می­دانم و او مدام در حال غیر ایدئولوژیک تر و اجتماعی تر شدن است. احمدی­نژاد دارد بسیاری از قشر خاکستری را از اصلاحات می گیرد و جدا می­سازد. اخیرا «عبدالله نوری» در خانه­اش و در جمع اصلاح طلبان سخنرانی داشته و در آن می گوید که «پیشتر بحثم این بوده که احمدی نژاد یک نماد ضد اصلاحات است، ولی امروز به این نتیجه رسیدم که احمدی نژاد را ما می توانیم به عنوان یک پشتوانه اصلاحات بدانیم.» در حالی که هیچ نسبتی بین احمدی نژاد و اصلاحات وجود ندارد و این همان اشتباهی است که در کشورهای اروپایی، لیبرال ها و لیبرال دموکرات ها انجام می­دهند؛ برای این که به پوپولیست ها نه تنها اجازه می‌دهند، بلکه برای آنان فضا به وجود می آورند؛ برای این­که آنها حرکت کنند. در واقع باید گفت اگر احمدی نژاد بزند، مردم بهتر می پذیرند. کارهای که احمدی نژاد به عنوان ابتکارات سیاست خارجی به انجام رساند، یک انگشت کوچکش را روحانی نتوانست انجام دهد. روحانی مرد پروتکل و تشریفات است، در حالی که احمدی نژاد در ارتباط با خیلی از موضوعات، سدشکن است و مهمتر آن که، جامعه آن را باور دارد.

اصلاح طلبان نمی توانند موفق شوند، چون مخاطب ندارند. ادبیات اینها برای مجموعه های طبقات متوسط رو به بالا است. در واقع باید گفت که روحانی پایگاه اجتماعی خودش را نابود کرد. پایگاه اجتماعی روحانی طبقه متوسط بود و این طبقه نابود شد. طبقه متوسطی که می توانست پایگاه اصلاحات اقتصادی در زمان پهلوی دوم باشد و در آن مقطع کارکرد خود را از دست داد؛ امروز در دولت روحانی موجویتش را از دست داده است. آن زمان کارکردش را از دست داد و امروز موجودیتش را از دست داد.  تحلیل که من دارم این است که احمدی نژاد نیروی شگفتی ساز انتخابات دوران جدید است. هیچ بعید نیست که احمدی نژاد کاندیدا شود در روز آخر؛ هیچ بعید نیست. این نکته را نیز باید توجه داشته باشید که جهت گیری انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ براساس انتخابات مجلس ۹۸ است.

  • بعد دوم، موضوع تاثیر فضای خارجی و روندهای بین المللی بر انتخابات است. بنظر می­رسد در انتخابات­های اخیر، جامعه ایرانی نسبت به رسانه های بین المللی حساس تر شده است. برخی نیز نگاه مخالف این را دارند. ارزیابی تان از تاثیر فضای خارجی بر انتخابات ایران به ترتیب تحریم و هراس از جنگ چقدر است و رویکرد جریانهای سیاسی چیست؟

دکتر صادق زیباکلام: من فکر می کنم که فضای خارجی هیچ تاثیری ندارد، الا اینکه حکومت، نظام و خود دولت سعی خواهند کرد که تهدید آمریکا را وارد بستر انتخابات بکنند، یک حالت ناسیونالیستی به وجود آورند و به مردم بگویند که با شرکت در انتخابات، به دشمن نه بگوئیم. با شرکت در انتخابات بعید نیست که اگر این را موفقیت آمیز انجام دهند، حتی اثرگذار باشد و یک بخشی از مردم واقعا احساس کنند که اگر برویم رای دهیم و سپس خیلی از آنان شرکت کنند، امریکا حمله نکند. اگر یادتان باشد در جریان هسته ای خیلی سعی می کردند ظریف را با مصدق را یکی کنند که این از همان جنس است، از این کار زیاد خواهند کرد.

دکتر ابراهیم متقی: اتفاقا این بحث های ایحاد هراس از جنگ، در راستای منافع اصلاح طلبان و دولت است و این بحث ها از سوی آنها مطرح می شود. 

  • ارزیابی برخی از دوستان این است که جریان اصلاحات بحث هراس از جنگ را خیلی دامن خواهد زد. در واقع دو قطبی هایی که در بحث برجام داریم منافاتی ندارد با هراس از این قشر اصولگرا و جریان سوم که اینها مسبب جنگ می شوند؟

دکتر صادق زیباکلام: به علاوه خود آقای خاتمی زودتر از حکومت شروع به پیش درآمد در دستگاه ماهور زدن کرد. زودتر از حکومت آمد و گفت این بار فرق می کند، تکلیف ملی و وظیفه ملی است و همه شرکت کنیم. ممکن است بعضی از اصلاح طلبان در مبارزه سیاسی با این جریان اصولگرا ، بگویند که اینها همان هایی هستند که پرچم امریکا را در مجلس آتش می زنند و اینها اگر بیایند خطر جنگ بیشتر بشود. ممکن است که همچین کاری را اصلاح طلبها بکنند.

  • رویکرد کشورهای دیگر مثل آمریکا به انتخابات ما چگونه است؟

دکتر صادق زیباکلام: بیاییم این را دو قسمت کنیم و بگوییم اروپا و امریکا؛ من معتقدم که نه اروپایی ها و نه آمریکایی ها در سیاستی که با ما در پیش دارند، ملهم و متاثر از انتخابات هیچ فرقی نخواهد کرد. یعنی نه میزان مشارکت در انتخابات و نه کسانی که انتخاب می شوند، هیچ تاثیری در تغییر سیاست امریکا و اروپا نخواهد داشت. درباره سیاست امریکا در قبال ایران، انتخابات تغییری ایجاد نمی کند. من معتقدم که ترامپ تا قبل از دور دوم انتخابات خیلی جدی با ما درگیر نخواهد شد. ترامپ نگران انتخابات امریکا است که در سال آینده برگزار می شود. لذا می گویم که انتخابات اسفندماه هیچ ربطی به سیاست خارجی ما پیدا نمی کند؛ چه مثبت و چه منفی و صرف نظر از اینکه چه کسی به مجلس برود.

دکتر ابراهیم متقی: رسانه های بین المللی یک واقعیت جدی در رابطه با افکار جامعه ایران و نخبگان ایرانی هستند و از این جهت، در فضای انتخابات تاثیرگذار می­باشند. خیلی از بحث هایی که رسانه های مثل «ایران اینترنشنال» و «بی بی سی فارسی»، «من و تو» و… مطرح می کنند، بحث های حساب شده­ای است که دانشگاهیان در داخل کشور نیز بدان می­پردازند. مثلا دکتر زیباکلام در سخنرانی خود این مباحث رسانه­های بیگانه را مطرح می کند، بعضا مقامات دولتی نیز تحلیلهای مشابهی را مطرح می کنند؛ این نشان می­دهد که در جامعه ایرانی، خلاء قالب های تحلیلی و گفتمانی وجود دارد.

اما هدف نیروهای ضدانقلاب مستقر در رسانه های بین المللی، لزوما خود مجلس شورای اسلامی نیست. هدف آنها در ارتباط با مجلس این نیست که در ساختار آن تاثیر بگذارند. بنده در زمره کسانی بودم که مخالف جدی برجام بودم و هنوز هستم. چون انچه که شکل گرفت در ذات برجام اجتناب ناپذیر است، ولی نکته ای که وجود دارد این است که در مجلس در طی ۲۰ دقیقه بحث شد و تصمیم گیری و رای گیری شد. این خودش یک تراژدی است برای امنیت ملی، اما خود این امر، واقعیت مجلس را نشان میدهد. ولی انتخابات مجلس از این جهت فرصت خوبی برای آنان است برای اینکه خواسته باشند یک بار دیگر، رویکردهای انتقادی و ضدانقلابی را در ایران گسترش دهند.

رسانه‌های بین المللی در این فضا فرصتی دارند تا جامعه ایران را ناامیدتر کنند، تهدید خارجی را بیشتر مطرح کنند، موج‌های ضد قدرت را در ایران بازتولید کنند. بحث اصلی رسانه های بیگانه، تقویت موج های ضد قدرت ساختاری در ایران است. یکی از نمادهای قدرت ساختاری در ایران، نهاد رهبری و شخص مقام معظم رهبری هستند. از دیگر از نمادهای قدرت ساختاری در ایران، انگیزه کنش متقابل در برابر امریکا است. ماموریت رسانه­های بیگانه، متزلزل ساختن این عناصر است. لذا عرصه انتخابات برای آنها یک فضایی است که در آن ۴ تا میزگرد تشکیل دهند، برنامه بسازند، گفتگو داشته باشند و …. خود اینها هیجان را ایجاد می‌کند. شما در زمان انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ ببینید هر چیزی را که رسانه های خارجی گقتند، سیاسیون اعتدالی و اصلاحاتی نیز گفتند. وضع به گونه ای شد که مقام معظم رهبری گفتند (نقل به مضمون) «گویا جای قاتل و شهید عوض شده است.»

هدف رسانه های بیگانه، تضعیف مرکزیت قدرت است. غربی ها از ۲۳۰۰ سال پیش با بحث های «سان­تزو» آشنا بودند. بر این اساس، مسئله جنگ این نیست که نیروی نظامی طرف را نابود کنید (این حماقت است)،  بلکه باید اراده ش را برای جنگیدن از بین ببرید. به نظر بنده، وقتی مسئولان رسمی کشور می گویند که «ما ۴ ساعت هم نمی توانیم در برابر آمریکا مقاومت کنیم»، برای اینکه اراده معطوف به مقاومت را در این کشور از بین ببرند. این یک بحث بسیار جدی است که در اندیشه های سیاسی و راهبردی در رابطه با ایران وجود دارد. رسانه های خارجی کارکردشان؛ کاهش قدرت ملی ما است و می خواهند این فضا در نامزدها، کارگزاران، نخبگان و نظریه پردازان به بحث گذاشته شود؛ همین که به بحث گذاشته شد، آثارش را در یک لایه ای از فضای اجتماعی ایران به جا می گذارد.

  • ماحصل بحث در حوزه ائتلاف های سیاسی و قطب بندی های گفتمانی این بود که هنوز در بر روی همان پاشنه می چرخد. باز همین اصولگراها و اصلاح طلبها، در عرصه بیشترین نقش را خواهند داشت، درحالیکه برای جلب اعتماد عمومی و ایجاد انسجام اجتماعی و… مشکل دارند. تصویر نهایی شما از مجلس آتی چه خواهد بود؟

دکتر صادق زیباکلام: مجلس یازدهم یک گام به عقب خواهد بود. یعنی مجلس دهم بر سرنوشت کشور چقدر تاثیرگذار بوده، در سیاست های مهم نظام چقدر نقش داشته است، خیلی بوده یا کم بوده؟ به هر میزان که بوده است، مجلس یازدهم تغییری در این وضع به وجود نمی آورد. بنده در ابتدای آغاز به کار مجلس دهم، یک سخنرانی در یکی از دانشگاه ها داشتم که حداقل کاری که نمایندگان فراکسیون اصلاح طلبها انجام می­دهند تهیه لایحه اصلاح قانون انتخابات خواهد بود. من واقعا وقتی این را می گفتم با تمام وجود می گفتم و فکر می کردم که کمترین کار این است که این لایحه را در مجلس ببرند. چی شد؟ کو لایحه اصلاح؟ مجلس یازدهم هم متاسفانه همین طوری خواهد بود.

دکتر ابراهیم متقی: مجلس آینده به نظر من مجلسی است که پرهیاهو خواهد بود. چون طبل که خالی باشد، سر و صداش بیشتر است.

برچسب هاپژوهش ها

به این مطلب امتیاز دهید.

۱ امتیاز۲ امتیاز۳ امتیاز۴ امتیاز۵ امتیاز (5 امتیاز​، 1 رای)
Loading...
اشتراک گذاری:

درج دیدگاه